De Blauwbilgorgel

De Blauwbilgorgel
Een meesterlijk gedicht van C. Buddingh' over De Blauwbilgorgel. Een van de parels van de Nederlandse poëzie.

Ga er maar aan staan, het afbeelden van een Blauwbilgorgel. Een Blauwbilgorgel? Zeker! Dit meesterlijke gedicht van C. Buddingh’, geschreven in 1943, is nog altijd voer voor inspiratie. Maak kennis met een van de leukste gedichten die geschreven is.

De Blauwbilgorgel

C. Buddingh’

De Blauwbilgorgel

Ik ben de blauwbilgorgel,
Mijn vader was een porgel,
Mijn moeder was een porulan,
Daar komen vreemde kind’ren van.
Raban! Raban! Raban!

Ik ben de blauwbilgorgel,
Ik lust alleen maar korgel,
Behalve als de nachtuil krijst,
Dan eet ik riep en rimmelrijst.
Rabijst! Rabijst! Rabijst!

Ik ben de blauwbilgorgel,
Als ik niet wok of worgel,
Dan lig ik languit in de zon
En knoester met mijn knezidon.
Rabon! Rabon! Rabon!

Ik ben de blauwbilgorgel,
Eens sterf ik aan de schorgel,
En schrompel als een kriks ineen
En word een blauwe kiezelsteen.
Ga heen! Ga heen! Ga heen!

Over de Blauwbilgorgel

Toen Kees Buddingh’ in 1943 werd verpleegd in het sanatorium Zonnegloren in Soest, maakte hij kennis met een Engels kinderverhaal getiteld The Railway Children van de Engelse schrijfster Edith Nesbit (1858-1924). In dit verhaal kwam de Bluebillgurgle voor. Buddingh’ vertaalde dit naar Blauwbilgorgel en het fantasiebeest werd dankzij het gelijknamige gedicht onderdeel van ons nationale poetische erfgoed. Zonder dit boek van Nesbit, zou de Nederlandse versie van dit wezen nooit geboren zijn.

Het woord in het Engels vindt je niet terug in woordenboeken. Vermoedelijk is het een samentrekking van bluebill, een eendensoort met een blauwe snavel en gorgelgeluiden. Dat neemt niet weg, dat iedereen bij het lezen van dit gedicht een andere associatie heeft met dit fantasiedier. Het inspireerde Hinke Dekter, in het dagelijks leven overigens wetenschapper, om een dier te tekenen op basis van dit gedicht en de focus vooral te leggen op, jawel, de blauwe billen.

Het gedicht is een samenraapsel, in goede zin overigens, van bestaande en niet-bestaande woorden. Het maakt dit gedicht tot een van de beste Nederlandse gedichten, die voorzien is van dergelijke woordkunsten.

Cees Buddingh'
Buddhing’ aan het werk tijdens het televisieprogramma Hadimassa. Bron afbeelding: Beeld en Geluid. Fotograaf: A. Vente.

Eerste publicatie

Het gedicht is zonder meer surrealistisch te noemen. Daarom is het niet zonder reden dat dit gedicht als eerste verscheen in het literaire tijdschrift De Schone Zakdoek. Dit maandblad werd tijdens de oorlogsjaren gemaakt, maar de oplage bestond overigens maar uit een exemplaar. Waarschijnlijk ingegeven door de oorlogsjaren, waarin het moeilijk was dergelijke tijdschriften uit te geven. De na de oorlog onstane beweging van De Vijftigers is zonder meer een erfenis van dit literaire blad.

Over de auteur

Cornelis Buddingh’ – Kees – zag het levenslicht op 7 augustus 1918 in Dordrecht. Hij zou zich ontwikkelen tot dichter en prozaïst. Naast deze werken, legde hij zich ook toe op vertaalwerk. Zo vertaalde hij toneelspelen van Shakespeare.

De rijmen die hij schreef in navolging van De Blauwbilgorgel, worden Gorgelrijmen genoemd en ook deze gedichten behoren tot de pareltjes van de Nederlandse na-oorlogse poëzie. Een erfenis die bestaat uit literaire hoogtepunten, die in de meeste gevallen een grijns teweegbrengen op de snoeten van de lezers. Helemaal niet verkeerd! Toch herbergen deze gedichten een diepe melancholie, die je tussen de regels moet lezen.

Buddingh’ overleed op veel te jonge leeftijd op 24 november 1985, als gevolg van complicaties opgetreden tijdens een darmoperatie. De meesterlijke dichter werd slechts 67 jaar oud.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

%d bloggers like this: