De idioot in het bad

De idioot in het bad

De Nederlandse dichteres M. Vasalis (pseudoniem voor Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans) behoort tot de klassiekers van de Nederlandse poëzie. Vraag het een gemiddelde liefhebber van poëzie (als zoiets al bestaat) naar een lijstje met gewaardeerde dichters, dan komt zij zeker voor in de opsomming.

De idioot in het bad

De idioot in het bad

Met opgetrokken schouders, toegeknepen ogen,
haast dravend en vaak hakend in de mat,
lelijk en onbeholpen aan zusters arm gebogen,
gaat elke week de idioot naar ‘t bad.

De damp, die van het warme water slaat
maakt hem geruster: witte stoom…
En bij elk kledingstuk, dat van hem afgaat,
bevangt hem meer en meer een oud vertrouwde droom.

De zuster laat hem in het water glijden,
hij vouwt zijn dunne armen op zijn borst,
hij zucht, als bij het lessen van zijn eerste dorst
en om zijn mond gloort langzaamaan een groot verblijden.

Zijn zorgelijk gezicht is leeg en mooi geworden,
zijn dunne voeten staan rechtop als bleke bloemen,
zijn lange, bleke benen, die reeds licht verdorden
komen als berkenstammen door het groen opdoemen.

Hij is in dit groen water nog als ongeboren,
hij weet nog niet, dat sommige vruchten nimmer rijpen,
hij heeft de wijsheid van het lichaam niet verloren
en hoeft de dingen van de geest niet te begrijpen.

En elke keer, dat hij uit ‘t bad gehaald wordt,
en stevig met een handdoek drooggewreven
en in zijn stijve, harde kleren wordt gesjord
stribbelt hij tegen en dan huilt hij even.

En elke week wordt hij opnieuw geboren
en wreed gescheiden van het veilig water-leven,
en elke week is hem het lot beschoren
opnieuw een bange idioot te zijn gebleven.

— M. Vasalis

Wie is de idioot?

De vraag is, wie de dichteres bedoelde toen zij dit gedicht schreef. Het gedicht verscheen in de bundel Parken en woestijnen (1940) en beschrijft een persoon, manspersoon, die door een handicap beperkt is. Toch is er een moment van de dag, waarop hij intense blijdschap voelt; tijdens het in bad gaan. In het water is hij in staat zich niet gebonden te voelen aan zijn lichamelijke beperking.

Wedergeboorte, zo zou je het ook kunnen noemen. De man, idioot, gaat terug naar de baarmoeder, wanneer hij in het water ligt. Het is alsof hij opnieuw ter wereld komt. Pas nadat hij uit het bad is gehaald, voelt hij zich beholpen en drukt de zware last van zijn leven op zijn stemming.

Hoewel de term idioot geplaatst moet worden in een bepaald tijdsbeeld, we hebben het over de jaren veertig van de vorige eeuw, is het duidelijk dat het hier gaat om iemand met een beperking. Idioot was destijds een (scheld)naam voor iemand met beperkingen. Maar ook voor iemand, die beschouwd wordt als geestelijk minder ontwikkeld. Wellicht is dat juist de manier om te laten zien, dat het gevoel van terug te keren naar de baarmoeder onschuldig is. Onschuldig en tegelijkertijd zo ontzettend opwekkend. Was iedereen maar van tijd tot tijd die idioot, die dit genot zo kon voelen. Op een simpele manier.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

×
Contact us using Whatsapp.

%d bloggers like this: