Woorden temmen

Woorden temmen
Kila van der Starre en Babette Zijlstra vormen sinds 2005 een dichtersduo. In 2006 wonnen zij de eerste prijs in de categorie Taal bij Kunstbende 2006. Sinds 2009 combineren de twee poëzie en muziek met elkaar. Een goede combinatie, zo blijkt.

Met hun boek Woorden temmen (2018) wil het dichtersduo Kila&Babsie niet alleen informeren, maar ook stimuleren en motiveren. Het boek is sinds januari 2018 te koop en het is tijd voor een recensie. Dit is meer dan een dichtbundel. Het een van de werken die niet in de boekenkast mag ontbreken van iedere liefhebber van poëzie of van iedere dichter (beginner of gevorderd).

 

Kila & Babsie
Babette Zijlstra (L) en Kila van der Starre (R)
Foto: Linda van den Berg
Bron: Kila & Babsie (website)

Over Kila&Babsie

Kila van der Starre en Babette Zijlstra vormen sinds 2005 een dichtersduo. In 2006 wonnen zij de eerste prijs in de categorie Taal bij Kunstbende 2006. Sinds 2009 combineren de twee poëzie en muziek met elkaar. Een goede combinatie, zo blijkt.

In 2009 kwam hun eerste dichtbundel, ­Stereo, uit. In deze bundel zijn de gedichten te lezen, die het duo in gezamenlijk voorgelezen heeft. Laat dit nu de kracht zijn van het dichtersduo.

Meer over Kila&Babsie lees je via www.kilaenbabsie.nl.

 

Woorden temmen – meer dan een dichtbundel

In het voorwoord van hun boek maken Kila en Babette meteen duidelijk dat dit meer is dan een dichtbundel. Je kunt dit beschouwen als jouw leidraad gedurende de dag. De onderdelen van het boek komen dan ook overeen met die uren van de dag. De ondertitel van het boek liet overigens geen verwarring ontstaan: 24 uur in het licht van Kila&Babsie.

Het boek moet de lezer uitdagen om zelf op zoek te gaan naar woorden. Met als doel deze te verwerken tot een gedicht. Dat is niet moeilijk, wanneer je er voldoende aandacht aan besteedt. Het wordt dankzij opdrachten in het boek alleen maar makkelijker gemaakt. Enig nadeel in dit geval; de mogelijkheden om de opdrachten te verwerken of te maken zijn onderdeel van het boek. Dit is eigenlijk zonde. De lay-out maakt dit boek tot een klein kunstwerkje. Eigenlijk zonde om dit boek dan te gebruiken als kladschrift.

Voor iedereen die denkt dat er in de bundel gedichten te vinden zijn van de twee dichters: afgezien van de boekenlegger (handig, zo kun je meteen zien waar je bent gebleven), zijn er in de dichtbundel geen gedichten opgenomen van de twee dames. Dit maakt het boek niet minder, want ze zijn perfect in staat geweest om voor ieder moment van de dag een passend gedicht te selecteren. Hierbij hebben ze een goede keuze gemaakt tussen dichters uit het verleden en heden. Waar sommige samenstellers van dichtbunders nog wel eens de voorkeur geven om voornamelijk het werk van mannelijke dichters op te nemen, kozen zij voor een goede combinatie tussen mannelijke en vrouwelijke dichters.

Boekenlegger

Bij dit boek hoort ook een boekenlegger. Hiermee kun je precies zien waar je gebleven was. Je kunt deze ook opsturen. De boekenlegger bevat het gedicht Hier was ik gebleven.

Hier was ik gebleven

Hier was ik gebleven

 

Dit is het negende huis waarin je woont.
Er waren gaten in een houten vloer,
er was een bruinkleurig tapijt (dat je lelijk vond
maar nu mist), er is een witte houten vloer
waarin je de jaren ziet.

 

Je vroegste herinnering
heb je uit een fotoalbum.
Trakteren met kaas en worst in een courgettebeest,
een kroon gemaakt van papier.

Laatst vroeg je aan je vader
om je slapend uit een auto te tillen,
maar uiteindelijk liep hij aan jouw arm
naar de voordeur.

Hoe met de tijd alles kleiner wordt.
Je gaat terug naar je eerste huis
en de tuin is een tiende
van wat je verwachtte.
Je kijkt een aflevering van waar je
vroeger zondagen mee vulde
en je kan niet geloven
hoe kort die is.

Hoe tijd ook door ruimtegebrek
voorbijgaat. Kindertekeningen uitgezocht,
fotoalbums samengevoegd.

Je droeg in je leven vijf verschillende brillen,
ze zijn zoek.

Kila&Babsie

 

Het is nogal een gedicht om als eerste “erbij te pakken.” Waar te beginnen. Het gedicht “druipt” van de metaforen en is voor velerlei interpretaties vatbaar.  We lezen over iemand die terugdenkt aan hoe het vroeger was. Dat gevoel van een hele grote wereld blijkt in sommige gevallen niet zo te zijn. Die bitterzoete herinneringen kunnen soms teniet worden gedaan door ze – jaren later – opnieuw te bekijken. De plaatsen te bezoeken waar je eerder bent geweest, om vervolgens vast te stellen dat het toch anders was als dat het leek. Zo herinner ik nog de angst die ik zelf had tijdens het lezen van Spook tussen Spoken, geschreven door Willem Wilmink. Op de een of andere manier was het dit boek, dat mij – de schrijver van deze recensie – rillingen bezorgde. Ik raakte het boek daarna niet meer aan. Omdat herinneringen gemaakt zijn om deze later nogmaals te bezien, kocht ik een tweedehands exemplaar van dit boek. Ik las het in een keer uit, om vast te moeten stellen dat het toch niet zo eng was.

Kila en Babette doen hetzelfde in hun gedicht. Alles lijkt misschien anders dan dat de werkelijkheid ons later toont. Maar er is meer in dit gedicht dat bijzonder interessant is. Neem nu de passage waarin gevraagd wordt aan de vader om – waarschijnlijk het kind – slapend uit de auto te tillen. Uiteindelijk is het dat kind dat de vader aan de hand neemt naar de voordeur. Dit roept natuurlijk allerlei verschillende associaties op. Omdat er in het gedicht melding gemaakt wordt van meerdere huizen, doet dit vermoeden dat sommige jeugdherinneringen voorzien zijn van die scherpe randjes. Van die scherpe randjes van vroeger, zijn er ook zaken die worden gemist. De historie van bijvoorbeeld het huis waarin gewoond wordt. Dit alles, maakt het gedicht de moeite waard om meerdere keren te lezen en voortdurend te kijken in de spiegel die Kila en Babette je voorhouden: was het echt zo of is het misschien tijd om op zoek te gaan naar de juiste bril… of blik?

Andere gedichten

Wanneer dit alles al te vertellen valt over de boekenlegger, hoe zit het dan met de rest van het boek? Het boek bevat meesterlijke gedichten van Paul van Ostaijen, Annie MG. Schmidt en Tjitske Jansen. Elk gedicht lijkt geschreven te zijn speciaal voor dit boek of in ieder geval voor dat moment dat de twee samenstellers gekozen hebben om te koppelen aan het tijdstip van de dag (of nacht).

Melopee

Een van de meesterwerken van de Nederlandse literatuur is opgenomen in dit boek. Dit is het gedicht Melopee, geschreven door Paul van Ostaijen.

Melopee

Onder de maan schuift de lange rivier
Over de lange rivier schuift moede de maan
Onder de maan op de lange rivier schuift de kano naar zee

Langs het hoogriet
langs de laagwei
schuift de kano naar zee
schuift met de schuivende maan de kano naar zee
Zo zijn ze gezellen naar zee de kano de maan en de man
Waarom schuiven de maan en de man getweeën gedwee naar de zee

— Paul van Ostaijen

Het is niet zonder reden, dat dit gedicht is gekoppeld aan vier uur ‘s nachts en onderdeel is van het gedeelte in een droom. Het gedicht is inderdaad dromerig, zoals Babette ook aangeeft in haar commentaar. Leuk om te weten dat de twee dames dit gedicht lazen in de Belgische stad Gent, waar dit gedicht ook is afgedrukt.

Natuurlijk is niet iedereen een fan van dergelijke gedichten. Dat is het leuke aan dit boek: er zijn verschillende soorten gedichten opgenomen. Meer alledaags en misschien meer toegankelijk is het gedicht van C. Buddingh’, dordrecht 25 november 1963.

Het gedicht is wereldnieuws in het klein. Buddingh’ liet zich voor dit gedicht inspireren door een brief van de oudercommissie op school. Natuurlijk, je kunt te vraag stellen – zoals Kila in haar commentaar ook aangeeft – of dit werkelijk een gedicht is. Het toont ons de manier waarop, twee dagen naar de moord op John F. Kennedy omgegaan werd met het wereldnieuws. Door zelf regelafbrekingen toe te passen, zo laat Babette weten, wist hij de brief te transformeren tot een gedicht. Alledaagse dingen kunnen dus best poëtisch zijn of worden.

dordrecht 25 november 1963

l.s.

wegens de gebeurtenissen in amerika
gaat de ouderavond vandaag niet door
de avond wordt nu gehouden
op maandag 9 december (over veertien dagen)
ook weer in de meerpal
om acht uur

de oudercommissie

— C. Buddingh’

Toch is dit gedicht ook nog vrij experimenteel, net zoals Melopee. Zoek je het liever in het bekende dan is er altijd nog Annie M.G. Schmidt met haar gedicht Ik ben lekker stout. Dit gedicht is een “feest” van herkenning voor iedere ouder. Opvallend genoeg, koppelen de dames dit gedicht aan vier uur ‘s middags. Zij koppelen dit aan de laatste uren van werk, terwijl menig ouder dit zal koppelen aan het moment van naar bed gaan. Althans, het moment van naar bed gaan van hun kroost.

Als het gaat om het klagen, is er ook ruimte vrijgemaakt voor dit fenomeen. In de vorm van het gedicht Blues on tuesday, geschreven door Jules Deelder. Er is een tekort aan alles, behalve aan woorden die door Babette omschreven worden als prikkelend, tegendraads en activerend.

Deelopdrachten

Ieder gedicht is gekoppeld aan vijf deelopdrachten: lezen, doen, schrijven, denken en weten. Juist dat laatste is bijzonder interessant, want dankzij deze weetjes leer je meer over poëzie of het geeft een bevestiging van dat wat je al dacht te weten – of het ontkracht de kennis (om in de lijn te blijven van het gedicht Hier was ik gebleven).

De weetjes geven enkele basics als het gaat om poëzie, die zeker van toepassing kunnen komen tijdens het schrijven. Naar aanleiding van ieder gedicht wordt de lezer opgeroepen om zelf te schrijven.

Naast het aansporen om iets te doen, is deze dichtbundel ook een grote recensie van de twee dames.

Zo geven ze per gedicht aan waarom deze is opgenomen in de bundel en wat ze hiervan denken. Hiermee laten ze zien, wat hun inspireert. Laten we hopen dat de inspiratie van deze twee dames nog tot grotere hoogte kan komen dan dat deze nu is. Wij zijn in ieder geval fan van Kila & Babsie, nu  jij nog!

 

Algemene informatie

“Woorden temmen” – ISBN 9789082139525 – Uitgeverij grange fontaine. Eindredactie: Sofie Mulders. Vormgeving: De Vormforensen.

 

Dit boek bestel je via Bol.com.

 

Summary
Review Date
Reviewed Item
Woorden temmen
Author Rating
51star1star1star1star1star

1 thought on “Woorden temmen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

%d bloggers liken dit: